ارتباط زیبای امام علی (علیه السلام) با فرشتگان – فوج

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و امامان معصوم (علیهم السلام) علم خود ر ا ا ز چه منبع و با چه روش و روشی بدست می آورند و اینکه آیا بین علم پیامبر و امامان معصوم (علیهم السلام) فرق و تفاوتی وجود دارد یا خیر؟ د ر این نوشتار به طور اختصار به جواب این سؤال خواهیم پرداخت.

ارتباط زیبای امام علی (علیه السلام) با فرشتگان

یکی ا ز موضوعات و مباحث زیاد مهمی که د ر کلام اسلامی مورد توجه متکلمان و محققان علوم اسلامی قرار گرفته، مسئله علم پیامبر و امامان معصوم(علیهم السلام) است، اینکه پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و امامان معصوم (علهیم السلام) علم خود ر ا ا ز چه منبع و با چه روش و روشی بدست می آورند و اینکه آیا بین علم پیامبر و امامان معصوم (علیهم السلام) فرق و تفاوتی وجود دارد یا خیر؟ د ر این نوشتار به طور اختصار به جواب این سؤال  خواهیم پرداخت.

وحی د ر اصطلاح عبارت ا ز، تفهیم ویژه یک سلسله حقایق و معارف ا ز طرف خداوند متعال به انسان های برگزیده ا ز راهی غیر ا ز طرق عادی معرفت (تجربه، عقل، شهود عرفانی) برای ابلاغ به مردم و راهنمایی آنان، این کانال و روش ارتباطی انبیای الهی به خصوص پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) با خدای متعال به صراحت د ر قرآن کریم مورد توجه و بیان قرار گرفته است

علمی ا ز جنس نور و آسمان

با اندک دقت و توجهی د ر فلسفه وجودی اولیای الهی مانند امامان معصوم و پیامبر اکرم(صلی الله علیه و اله) می توان به این مطلب دست یافت که خدای متعال وجود با برکت ایشان ر ا مایه هدایت و سعادت بشر د ر روی زمین قرار داده است.[۱]، د ر واقع ایشان انسان زمینی ر ا به منبع فیض الهی متصل می کنند، و هر آنچه ا ز علوم و معارف که موجب کمال انسان می شود ر ا د ر اختیار بشر خاکی قرار می دهند.[۲]، ا ز این رو علم این اولیای الهی ا ز جنس هدایت و نور است.

دریچه های آگاهی و علم پیامبر اکرم (صلی الله و علیه وآله)

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) برای هدایت و راهنمایی بشر، علم و آگاهی خود ر ا ا ز دریچه ها و کانال های مشخص و مختلفی کسب کرده اند، ا ز جمله این موارد عبارتند ا ز: وحی، روح القدس، توارث[۳] و ایضا علم غیب.
وحی: وحی د ر اصطلاح عبارت ا ز، تفهیم ویژه یک سلسله حقایق و معارف ا ز طرف خداوند متعال به انسان های برگزیده ا ز راهی غیر ا ز طرق عادی معرفت (تجربه، عقل، شهود عرفانی) برای ابلاغ به مردم و راهنمایی آنان.[۴]، این کانال و روش ارتباطی انبیای الهی به خصوص پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) با خدای متعال به صراحت د ر قرآن کریم مورد توجه و بیان قرار گرفته است.[۵]، خدای متعال این منت و فضل بزرگ خود ر ا به پیامبر اکرم د ر آیه این چنین بیان کرده است: «وَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَیْکَ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ وَ عَلَّمَکَ ما لَمْ تَکُنْ تَعْلَم وَ کانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَیْکَ عَظیماً؛[نساء، آیه۱۱۳] و خداوند، کتاب و حکمت بر تو نازل کرد و آنچه ر ا نمى‏ دانستى، به تو آموخت و فضل خدا بر تو (مکررا) بزرگ بوده است.»  

منبع علم و آگاهی امامان معصوم(علیهم السلام)

ا ز جمله شباهت های علم امامان معصوم (علیه السلام) با علم پیامبر اکرم (صلی الله و علیه وآله) این است که، کسب علم و معرفت ایشان به سوی حقایق دریچه ای الهی دارد، که د ر کلام اسلامی ا ز آن به علم لدونی و خدادادی تعبیر می شود، به طور کلی می توان منبع کسب علوم ر ا برای امامان معصوم (علیهم السلام) این چنین برشمرد:
۱- قرآن کریم: یکی ا ز سرچشمه های علم امام، قرآن کریم است. هر چند آیات قرآن د ر دسترس همگان قرار دارد، اما مدل معرفت و آگاهی امام به معارف قرآنی متفاوت با سایر انسان هاست، به طوری که امام به فضل و انعام الهی دانشی سرشار ا ز کتاب خدا ر ا دارد و به محکم و متشابه و عام و خاص و ایضا مطلق و مقید و ایضا ناسخ و منسوخ و اسباب نزول آیات و سایر ابعاد گسترده قرآن اشراف و آگاهی کامل دارند. و به پشتوانه این آگاهی مردم ر ا ا ز تفسیر آیات و ایضا رموز و اسرار قرآن آگاه می کنند.[۶]
۲-وراثت ا ز پیامبر(صلی الله و علیه وآله): به حادثه علمای شیعی امامان معصوم (علیهم السلام) زیادی ا ز علوم و معارف دینی و الهی ر ا ا ز پیامبر اکرم (صلی الله و علیه وآله) به ارث می برند، (مسلما حقیقت و ماهیت این جابجایی علوم برای ما به روشنی مشخص نیست.)، به عنوان مثال، گفته شده است پیامبر گرامی اسلام هزار باب علم ر ا به علی (علیه السلام) آموخت به شکلی که ا ز هر بابی هزار باب دیگر گشود شد.[۷]، یا اینکه د ر منابع روایی ا ز پیامبر اکرم (صلی الله و علیه وآله) گفته شده که می فرماید: من شهر علم هستم و علی باب آن است.[۸]

همان طور که انبیاء والا مقامی مانند رسول اعظم (صلی الله علیه و آله) شکوه و عظمت علم خود ر ا ا ز باری تعالی دریافت نموده و خداوند متعال بر ایشان منت گذاشت و آنان ر ا به قله های رفیع آگاهی رسانیده، امامان معصوم هم ا ز این فیض عظما محروم نبوده و دریای بیکران علوم و معارف خود ر ا ا ز ناحیه پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به ارث برده و ایضا کرم الهی شامل حال آنها شده و آنان ر ا سرشار ا ز معارف الهی نموده تا اینکه ا ز طریق دریای فیض الهی موجبات هدایت و رستگاری بشر ر ا فراهم نمایند.

۳-فرشتگان الهی و روح القدس: ا ز نگاه محققان و علمای شیعی ارتباط خداوند با انسان های زمینی تنها مختص به انبیاء الهی مانند پیامبر اکرم (صلی الله و علیه وآله) نیست؛ چرا که د ر منطق و فرهنگ شیعی امامان معصوم و حتی حضرت زهرا (سلام الله علیها) «محدَّث» می باشند، د ر فرهنگ روایات «محدَّث» به کسی اطلاق شده است که فرشته با او سخن می گوید، اما او فرشته ر ا نمی بیند.[۹] د ر کتاب شریف نهج البلاغه ا ز امام علی (علیه السلام) گفته است که حضرت بیان می کند که صدای وحی ر ا شنیده، و متوجه کلام وحی می شده است.[۱۰]

سخن آخر

همان طور که انبیاء والا مقامی مانند رسول اعظم (صلی الله علیه و آله) شکوه و عظمت علم خود ر ا ا ز باری تعالی دریافت نموده و خداوند متعال بر ایشان منت گذاشت و آنان ر ا به قله های رفیع آگاهی رسانیده، امامان معصوم هم ا ز این فیض عظما محروم نبوده و دریای بیکران علوم و معارف خود ر ا ا ز ناحیه پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به ارث برده و ایضا کرم الهی شامل حال آنها شده و آنان ر ا سرشار ا ز معارف الهی نموده تا اینکه  ا ز طریق دریای فیض الهی موجبات هدایت و رستگاری بشر ر ا فراهم نمایند.  

پی نوشت ها:
[۱]. سجده، آیه ۲۴: «وَ جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّهً یَهْدُونَ بِأَمْرِنا…؛ و ا ز آنان امامان (و پیشوایانى) قرار دادیم که به فرمان ما (مردم ر ا) هدایت مى‏کردند چون شکیبایى نمودند، و به آیات ما یقین داشتند»
[۲]. «اَیْنَ السَّبَبُ الْمُتَّصِلُ بَیْنَ الْاَرْضِ وَ السَّماءِ».
[۳]. مقصود ا ز توارث ارث بردن علوم ا ز انبیاء پیشی است، الکافی، ج‏۱، ص۲۲۴٫ «أَمَا إِنَّ مُحَمَّداً وَرِثَ عِلْمَ مَنْ کَانَ قَبْلَهُ مِنَ الْأَنْبِیَاءِ وَ الْمُرْسَلِینَ؛به راستى محمد علم کل انبیاء و مرسلین قبل ا ز خود ر ا به ارث برد.»
[۴]. وحی شناسی، مصطفی کریمی، ص۳۸٫
[۵]. شوری، ۵۱٫ «و شایسته هیچ انسانى نیست که خدا با او سخن گوید، مگر ا ز روش وحى یا ا ز پشت حجاب، یا رسولى مى‏ فرستد و به فرمان او آنچه ر ا بخواهد وحى مى‏ کند چرا که او بلند مقام و حکیم است»
[۶]. آموزش کلام اسلامی، محمد سعیدی مهر، ص۱۴۹٫
[۷]. الأمالی( للصدوق)،  ص۶۳۸٫ «به امیر المؤمنین (علیه السلام) گفتند رسول خدا (صلی الله و علیه وآله) با تو چه راز گفت وقتى تو ر ا درون بستر خود برد؟ فرمود هزار باب بمن آموخت که ا ز هر بابى هزار باب مى ‏گشاید.»
[۸].  صحیفه الإمام الرضا (علیه السلام)،ص۵۸٫ «وَ بِإِسْنَادِهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ أَنَا مَدِینَهُ الْعِلْمِ وَ عَلِیٌّ بَابُهَا… با اسناد گفته شده امام رضا (علیه السلام) فرمود که پیامبر خدا (صلی الله و علیه وآله) فرموده: من شهر علم و دانش هستم و على (علیه السلام) د ر آن شهر است.
[۹]. الکافی، ج‏۱،  ص۱۷۶٫«وَ أَمَّا الْمُحَدَّثُ فَهُوَ الَّذِی…‏؛ ولى محدث کسى است که به او حدیث گویند و شنود ولى معاینه و رو به رو با فرشته نشود و د ر خواب نبیند.»
[۱۰]. نهج البلاغه، ص۳۰۱٫ «أَرَى نُورَ الْوَحْیِ وَ الرِّسَالَهِ وَ أَشُمُّ رِیحَ النُّبُوَّهِ .. إِنَّکَ تَسْمَعُ مَا أَسْمَعُ وَ تَرَى مَا أَرَى إِلَّا أَنَّکَ لَسْتَ بِنَبِیٍّ وَ لَکِنَّکَ لَوَزِیر؛ روشنایى وحى و پیامبرى ر ا مى‏ دیدم و بوى نبوّت ر ا مى‏ شنوم. من هنگامى که وحى بر او (صلی الله و علیه وآله) فرود آمد، آواى شیطان ر ا شنیدم. گفتم: اى فرستاده خدا این آوا چیست؟ گفت: «این شیطان است که ا ز آن که او ر ا نپرستند نومید و نگران است. همانا تو مى ‏شنوى آنچه ر ا من مى‏ شنوم، و مى ‏بینى آنچه ر ا من مى ‏بینم، جز این که تو پیامبر نیستى و وزیرى‏.


ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید:

0 دیدگاه در “ارتباط زیبای امام علی (علیه السلام) با فرشتگان – فوج”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: