تابستان و گرمازدگی

گرمازدگی در کمین است

6b796f4f9e6eb14e0a1c29e27190ce61 گرمازدگی در کمین است

کودک و نوجوان:
در گرم‌ترین روزهای سال هستیم. گروهی این امکان را داریم که در ساعت‌های اوج گرما، خانه یا مکان خنکی را که در آن هستیم، ترک نکنیم.

بعضی از افراد هم به دلایل گوناگون مجبورند در ساعت‌های گرم، از خانه بیرون بروند. اما دوستانی هم دارم که هرگزً حواسشان به خطری که در این روزهای گرم در کمین نشسته، نیست؛ خطری به‌نام گرمازدگی.

خودم دیدم ساعت دو بعدازظهر توپ فوتبال به دست، خیس عرق بودند و با چهره‌هایی برافروخته، به پارک نزدیک خانه‌مان می‌رفتند. گفتم گرمازده می‌شوید و پاسخ دادند که تنها کمی بیش‌تر از حالت عادی گرم می‌شویم و…

دکتر نیما فیروز، پزشک عمومی، در گفت‌وگو با هفته‌نامه‌ی دوچرخه برای ما گرمازدگی را تعریف می‌کند: «گرمازدگی یا هایپرترمیا، عدم توانایی بدن در دفع گرما و افزایش دمای درونی بدن به محدوده ۴۰ درجه‌ی سانتی‌گراد است. در تعریفی دیگر گرمازدگی به‌هم‌خوردن توازن در مکانیسم دمایی بدن و تولید گرما در بدن به دلیل افزایش گرمای محیط است.»

  • گرمازدگی چه‌طور اتفاق می‌افتد؟

گاهی به دلیل فعالیت شدید بدن، سوخت و ساز افزایش می‌یابد و در نتیجه، دمای درون بدن هم بالا می‌رود. گاهی هم گرمازدگی، به دلیل گرمای هوا پیش می‌آید یا شاید هم هردو حالت هم‌زمان اتفاق بیفتند؛ همانند ورزشکاری که در گرمای شدید در زمین فوتبال دمای درونی بدنش بالا می‌رود، گرمای بیرونی هم که هست، برای همین تبادل دما برقرار نمی‌شود و فرد دستخوش گرمازدگی می‌شود.

  • چه افرادی بیش‌تر در خطراند؟

گرمازدگی، _همه‌ی گروه‌های سنی با هرجنسیت، وضعیت چاقی و لاغری و… را می‌تواند تهدید کند و به دو مدل فعالیتی و کلاسیک تقسیم می‌شود.

در فرم و مدل فعالیتی، گرمازدگی بیش‌تر در سن پایین روی می‌دهد. مثلاً نوجوانانی که به دنبال ورزش‌های سنگین یا فعالیت‌ شدید، دستخوش گرمازدگی می‌شوند. همانند کسانی که در هوای گرم می‌دوند، دوچرخه‌سواری می‌کنند یا فوتبال بازی می‌کنند.

در افراد چاق، چربی‌ای که بیرون پوست را گرفته، نمی‌گذارد تبادل دما صورت بگیرد و برای همین افراد چاق بیش‌تر در خطرند. افراد مسن و بچه‌ها و زنان باردار هم در خطرند. افرادی که داروهای فشارخون استفاده می‌کنند نیز در خطرند و در این افراد مدل گرمازدگی کلاسیک روی می‌دهد.

  • خطرات گرما زدگی چیست؟ آیا تنها گرممان می‌شود؟

گاهی سلول‌های بدن ما بیش‌تر از مواد پروتئینی تشکیل شده است و خاصیت پروتئین این است که در دمای خاصی ساختار کلی‌اش از بین می‌رود. درست همانند یک تخم‌مرغ که وقتی حرارت می‌دهیم، پروتئین درون آن از حالت مایع، به حالت جامد و سفت تبدیل می‌شود.

سلول‌های درون بدن ما هم به همین شکل هستند؛ وقتی دمای بدن بالا می‌رود آنزیم‌های درون سلولی از کار می‌افتند و عملاً زندگی نابود می‌شود. بعد گرمازدگی شاید ساده باشد اما در حالت حاد می‌تواند زندگی را تهدید کند.

  • نشانه‌های گرمازدگی چیست؟

در زمان گرمازدگی، خون برای این که بتواند دمای درون بدن را از طریق سطح پوست به بیرون از بدن منتقل کند در سطح پوست قرار می‌گیرد؛ در نتیجه خون به ارگان‌های درونی نمی‌رسد و در این حالت، فرد درک ضعف، سرگیجه، خستگی، منگی، سردرد، بی‌اشتهایی، تشنگی، تپش قلب، تعریق شدید، گرفتگی عضلات و تنفس تند می‌کند. در این حالت دمای درونی بدن به ۴۰ رسیده، در حالی که فرد بیماری عفونی ندارد.

از جانب دیگر، با بالا‌رفتن دمای بدن، ما عرق می‌کنیم و تعریق زیاد، باعث می‌شود سدیم مورد نیاز بدن ما دفع شود. بعد بدن با کمبود سدیم رو به رو می‌شود و گرفتگی عضلات پیش می‌آید.

  • راه‌های پیش‌گیری و درمان

در اولین مرحله از درمان یک فرد گرمازده، باید به شتاب دمای بدن او را  کاهش دهیم. بعد باید پوشش بدنش را کم کنیم تا تبادل دما بین درون بدن و هوا بیش‌تر شود یا این‌که خنکش کنیم. برای این کار با یک اسفنج، بدنش را مرطوب کنیم، روی شکم و پاهایش را آب بزنیم و او را باد بزنیم.

هم‌چنین می‌توانیم فرد گرمازده را به محیطی خنک ببریم و به او مایعات خنک بدهیم. زیرا در حالت تعریق، نمک از بدن دفع می‌شود، اگر امکانش باشد می‌توانیم به ازای هرلیتر آب، یک قاشق چای‌خوری نمک به آن اضافه کنیم. این‌کار کمک می‌کند که سدیم از دست رفته‌ی بدن جبران بشود که خطر تشنج و گرفتگی عضلات را کم می‌کند.

گاهی هم افراد گرمازده از حال می‌روند. در این حالت فرد گرمازده را باید بخوابانید، پاهایش را بالا بگیرید که خون به مغزش برسد.

بعد از این کمک‌ها، فرد گرمازده، بعد از نیم‌ساعت سر حال می‌شود. همین که روی بدنش دست گذاشتیم و دیدیم پوستش دمای طبیعی را به دست آورده، دیگر نباید این درمان‌ها را ادامه دهیم، زیرا خیلی زمان‌ها افراط در این درمان، فرد گرمازده را به هایپوترمی می‌برد؛ یعنی دمای بدنش کم می‌شود.

  • پیش‌گیری بهتر از درمان

هرگزً چرا ما باید دستخوش گرمازدگی بشویم؟ لزومی ندارد نوجوانی در ساعت ۱۱ تا سه بعدازظهر ورزش کند. اکنون اگر مربی گفته بین ساعت ۱۱ تا سه برود باشگاه بدود و… می‌تواند با رعایت چند نکته، از گرمازدگی پیش‌گیری کند.

مثلاً لباس تنگ نپوشد، قبل و بعد از تمرین دوش آب سرد بگیرد، یقیناًً  مایعات خنک زیاد بنوشد، حتی در نوشیدنی هم می‌تواند به ازای هرلیتر، یک قاشق چای‌خوری نمک اضافه کند و برای این‌که طعمش خوب شود کمی لیموترش هم به آن اضافه کند. این کار  باعث می‌شود ویتامین‌ث و نمک بدنش تأمین شود.


 

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید:

متاسفیم. نظرات بسته است.

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: